Haal na de oogst zieke planten en zaaddragend onkruid weg, maar laat de bodem niet onnodig kaal of omgespit achter. In een nat Nederlands najaar is voorzichtig omgaan met de grond vaak belangrijker dan alle bedden nog snel om te werken. Kalk en mest zijn geen verplichte herfstklussen.
Wat ruim je op na de oogst?
Verzamel rottende vruchten, duidelijk aangetaste tomaten- en komkommerresten en oude bindmaterialen. Gezonde stengels en bladeren kun je versnipperen en composteren. Doe zwaar ziek plantenmateriaal niet zonder meer op een koude composthoop. Verwijder ook onkruid met rijpe zaden en haal bij meerjarige wortelonkruiden zoveel mogelijk ondergrondse delen weg.
Een bed hoeft niet helemaal leeg als er nog boerenkool, prei of andere winterteelten staan. In een tuin zonder spitten kunnen gezonde wortels van geoogste planten in de grond blijven. Bij vermoedelijke wortelziekten geldt dat niet automatisch.
Moet de moestuin in de herfst worden gespit?
Nee. Een luchtige bodem met een goede structuur heeft niet elk jaar een volledige grondbewerking nodig. Met compost aan het oppervlak en levende wortels kan de bodemstructuur zich geleidelijk ontwikkelen. Is een deel van de grond verdicht, dan kun je die plek voorzichtig losmaken als de bodem voldoende droog en kruimelig is.
Loop zo weinig mogelijk op natte bedden. Wanneer klei aan je schoenen blijft kleven en bij knijpen smeert, is het te nat om te spitten. Door druk kunnen poriën verdwijnen en ontstaat juist de verdichting die je wilt voorkomen. Werk vanaf vaste paden, eventueel met een plank om het gewicht te verdelen.
Wanneer gebruik je compost, mest of kalk?
Rijpe compost kun je op lege bedden verdelen als beschermende laag. Een zware hoop tegen de voet van overwinterende gewassen kan te lang nat blijven. Verse stalmest is geen universele oplossing; samenstelling, rijping en de volgende teelt bepalen of en wanneer die geschikt is.
Kalk gebruik je pas wanneer een pH-meting laat zien dat de grond voor de beoogde teelt te zuur is. Het soort grond en de kalkmeststof bepalen de hoeveelheid. Lees daarom eerst wanneer je de moestuin echt moet bekalken.
Groenbemester zaaien of liever mulchen?
Een groenbemester werkt alleen als hij nog voldoende tijd krijgt om te kiemen en wortels te vormen. Na een vroege oogst kan een passend mengsel nuttig zijn. Komt een bed pas in de late herfst vrij, dan is de koude, natte bodem vaak ongunstig voor nieuwe groei. Kies soorten die passen bij de grond, het zaaimoment en je teeltwisseling.
Is het te laat om te zaaien, bedek de bodem dan met geschikte bladeren, rijpe compost of een andere schone organische mulch. Leg geen dikke, drassige laag tegen het hart van gewassen die in de winter doorgroeien. Houd afwateringsgeulen en paden vrij.
Najaarsknoflook en het volgende teeltplan
Op een goed doorlatend bed kun je in het najaar knoflook planten. In een natte tuin is drainage belangrijk; tenen die lange tijd in stilstaand water liggen, hebben een slechte start. De juiste periode hangt af van ras en weer. Bekijk wanneer knoflook in Nederland de grond in kan.
Noteer waar tomaten, koolgewassen en uien hebben gestaan, zodat je volgend jaar makkelijker kunt afwisselen. Reinig gereedschap na gebruik bij zieke planten en bescherm slangen en waterleidingen tegen vorst. Een goed voorbereide moestuin is niet per se netjes kaal: de bodem blijft juist zo veel mogelijk beschermd.
Bronnen
RHS – No-dig gardening; RHS – Using organic matter in the garden.